مجتمع گردشگری و رفاهی پارک جنگلی فریمان

1- الف : جغرافیای تاریخی شهرستان فریمان قبل از سال 1313

         فریمان fariman: نام یكی از بخشهای تابعه شهرستان مشهد محدود است از طرف خاور به بخش تربت جام و بخش سرخس . از باختر به كوههای جلگه رخ بخش كدكن و بخش حومه شهرستان تربت حیدریه از جنوب به كوههای بیزكی و باخرز و كوه طرقی از شمال به دهستان اردمه از بخش طرقبه منتهی می شود .

         موقعیت بخش كوهستانی هوا معتدل آب از چشمه سار و قنوات تأمین محصولات عمده غلات تریاك و انواع میوه جات زیره سبزینه بوده است در این سالها بیشتر مردم به زراعت و كسب مالداری ، صنایع دستی زنان قلیچه و كربالی بافی مشغول بوده اند .

         راههای عمده مشهد تهران و مشهد هرات از این بخش عبور می نمایند . بخش فریمان از چهار دهستان بنام پیوه ژن – احمدآباد – سرجام – پایین ولایت دهستان مركزی كه شامل 1373 آبادی بزرگ و كوچك است تشكیل می شود . شهر فریمان قیل از سال 1313 یك قریه بی اهمیت 200 خانواری و مسكن طوایف بربری و تیموری بوده كه زندگانی ایلاتی و چادرنشینی داشتند .

1-1 شهرستان فریمان از سال 1313 به بعد :

         از سال 1313 به بعد بواسطه موقعیت طبیعی كه داشت مورد توجه رضاخان قرار گرفت . اولین اقدام رضاخان تعمیر بند فریمان كه در 11 كیلومتری جنوب شهر واقع شده بود و دومین اقدام و بهسازی شهر با اسلوب جدید بوده است كه بعضی از بناهای كه احداث گردیده عبارتند‌ : چهار دستگاه ، عمارت بسیار زیبا كه با بهترین ساختمان تهران برابری می كند.

1. ساختمان شهرداری  2. شهربانی  3. دارائی 4. مهمانخانه طوس و پنچ خیابان شرقی و غربی و 6 خیابان شمال جنوب كه موازی و عمود بر هم می باشد . توضیح اینكه خیابان شرقی و غربی خیابان جای پهلوان ، كاخ ، انوری ، منوچهری خیابانهای شمال جنوبی خیابان سوم اسفند ، فرخی ، فردوسی شاهپور سعدی ، خیام علاوه بر آن ساختمانهای هنرستان . دبیرستان ، دبستان، بانك ملی ، سینما و شركت قماش و آتش نشانی در دروازه قدیم مشهد (ورودی به فریمان) نیز از جمله این دسته است كه هنوز هم بناهای یاد شده مورد استفاده می باشد .

         وضعیت و ترتیب ساختمانهای این شهر در خلل تو جهات رضاخان بطوری پیشرفت كرده بود كه با بهترین شهرها برابری می كرد .

استاد دكتر علی شریعتی در این مورد مینویسد :

         در 75 كیلومتری شرقی شهر مشهد بر سر راه مشهد به هرات شهر جالبی وجود دارد بنام فریمان این شهر در دوران بیست ساله بنیان شده و تعداد بیست ده در پیرامون این شهر جزء املاك خالصه شد و در ده فریمان بنیان شهری بسیار مدرن را با اسلوب علمی شهرسازی ساختند و هر اداره ای در مشهد موظف گردید ساختمان اداره همانند را در فریمان بسازد و بدین ترتیب در مدت كوتاهی شهری كاملاً نو با ساختمانهای زیبا و رستورانی بسیار بزرگ و مجهز و خیابان كشیهای منظم بوجود آمد ولی پس از شهریور 20 تپ تند فریمان ناگهانی فرونشست و چنان شهر فراموش گردید و خیابانها به ویرانی افتاد كه شهر چند ساله بخرابه های چند هزار ساله میمانست .

شهرستان فریمان پس از پیش آمد شهریور 1320 :

         این شهر رو به ویرانی گذاشته و جمعیت آن متفرق كارخانه ، قالی بافی و نجّاری و  شده و آسیاب موتوری كه در جنوب بند فریمان تصب شده بود سوخته و بناهای نوساز حالی از سكنه ، عمارت های زیبا كه برای روستائیان ساخته شده بود محل نگهداری احشام گردید و هنرستان زیبا محل كبوتران گردید و قسمتی از شهر كه لوله كشی بوده از بین رفت .

         شهرستان فریمان طبق اطلاعات سال 1320 دارای 101 باب مغازه های مختلف دارای ادارات دولتی منجمله : شهردای ، بخشداری ، ژاندارمری ، دارایی ، شهربانی ، ثبت املاك و آمار ، دفاتر ازدواج و طلاق ، دبیرستان ، دبستان و ادارة املاك كشاورزی بوده است .در هر حال پیشینة این شهرستان با وجود ارتفاعات دال كه گویا یاد آور نبرد رستم و اسفندیار است و نیز شاهان گرماب كه روایت است لشكر كفر و اسلام در آنجا با هم نبرد كرده اند و سایر موضوعات همه و همه چه افسانه و چه وقایع تاریخی نشانگر نوعی وجود انگاره ها و باور داشته های انسانهای بسیار مهربان این ناحیه است .

1 - 2- وجه تسمیه و نامگذاری شهرستان فریمان :

         فریمان در زمان صفویه و قاجاریه جزو املاك سلطنتی بوده است كه در مورد كلمة فریمان در فرهنگ جغرافیای ایران چنین نگاشته شده است : واژة فّر با تشدید ، ریشه اوستایی و پهلوی دارد و به معنی شكوه و جلال و فروغ خدایی آمده است . فری بی تشدید مخفف آفرین به معنی مدح و ستودن به كار می رود و مان صیغة امر از فعل ماندن است . بنا بر این واژة فریمان ، مركب از دو كلمه فری و مان می باشد . یعنی با شكوه و جلال بمان .

         به نقل از كتاب شرح سفری به ایالت خراسان و شمال غربی افغانستان ، جلد اول ، وجه تسمیة فریمون را به این طریق بیان می كند كه : در واقع این سد به دست شخصی به نام فریدون بنا شده كه گفته می شود شاهی بوده است ولی اكنون این نام به فریمون تغییر یافته . بر اساس شواهد و ادلّه موجود فر یمان در طی تاریخ پر فراز و نشیب خود زیر مجموعة نیشابور بوده است . حملات غُز و قتل و غارت آنها وهجوم خانمان بر انداز چنگیز خان باعث افول نیشابور و به تبع گرایش فریمان به طوس كه محل حكمرانی مغولان بود گشت و آخرین رشته های پیوند فریمان و نیشابور ظاهراً با حملات افغانها از هم گسست .